Η επιχείρηση που στήθηκε για να γλυτώσει η χώρα τη χρεοκοπία μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή ήταν καινοτόμος. Βλέπετε ούτε το χάλι μας είχε προηγούμενο. Η συμμετοχή στο Μουντιάλ χρηματοδοτήθηκε με οδηγίες των συμμάχων ως εξής:
-Μεσιέ Μπενιζέλο®, θα κόψετε χρήμα φρέσκο να πληρώνετε τη συμμετοχή σας.
-Παιδιά σύμφωνοι, όπως άλλωστε γνωρίζετε τα χρήματα δεν ευδοκιμούν εδω..
-Μην ανησυχείτε, το γνωρίζουμε.
-Υπάρχει βεβαίως ένα προβληματάκι.
-Το οποίο είναι;
-Χρήμα να κόψω, χαρτί είναι, και δέντρα θα κόψω.. αλλά ποιός θα του δίνει σημασία;
-Θα σας δώσουμε εμείς δάνεια να έχετε να το δικαιολογείτε, τι σύμμαχοι είμαστε;
-Πολύ ωραία! Πότε με το καλό να τα περιμένω;
-Α δε θα τα πάρετε ακριβώς στα χέρια σας, θα τα κρατήσουμε εμείς!
Απορείτε ε; Δικαίως. Μπορεί το χρήμα που κόπηκε να είχε τελικά αντίκρυσμα, αλλά το αντίκρυσμα αυτό δεν ήταν εντός συνόρων. Ποιός ξέρει άραγε γιατί. Πάντως, όταν έγινε η τράμπα και μπήκε αλλαγή ο βασιλέας Κωστάκης ο Ανεπιθύμητος, οι σύμμαχοι και φίλοι κατεβάσανε τα μούτρα:
-Ρε εσύ δεν ήσουν στην εξορία του Αδάμ;
-Ναι αλλά με ζήτησε πίσω ο λαός, σα το Βαλβέρδε.
-Τι μας λες.. Να δούμε τώρα τι θα κάνεις χωρίς μπάτζετ!
Και μια και δυό απέσυραν το αντίκρυσμα, και οι δραχμές ημών ουδεμία αξία είχαν, με άλλα λόγια μας τη φέρανε μπαμπέσικα οι ταληροφονιάδες. Η ηρωική επάνοδος του αυθεντικού Βενιζέλου, κατόπιν ηρωικού σιχτιρισμού του βασιλέα που δε κάθησε στα αυγά του, σα το Βαλβέρδε, και σηκώθηκε και ήρθε και τα κανε μαντάρα, χαρακτηρίζεται από το γενικότερο μπάχαλο. Τα μπόνους από τη καλή πορεία στο Μουντιάλ είχαν χαθεί ανεπιστρεπτί, οι γείτονες πήρανε όλα τα χωράφια στη Σμύρνη, μερικά στη Θράκη και 1-2 νησάκια για γαρνιτούρα. Και όχι μόνο τα πήραν, διώξαν και τους ενοίκους όλους και έπρεπε ο Βενιζέλος® να τους χωρέσει και αυτούς κάπου, να τους ταΐσει και να τους γράψει στον ΟΑΕΔ. Και να πληρώνει και τα δάνεια. Και.. και.. και... Οπότε σκέφτηκε:
-Για ελάτε όλοι εδώ.
-Μάλιστα αφεντικό.
-Βγάλτε έξω τις δραχμές σας. Τα χαρτονομίσματα.
-Όχι αφεντικό, λυπήσου μας, έχουμε παιδία να θρέψουμε, κάρτες να πληρώσουμε...
-Σκασμός. Φέρτε τις όλες εδώ.
Και μπροστά στα έκπληκτα μάτια τους παίρνει τα χαρτονομίσματα και τα κόβει στη μέση!
-Ορίστε. Τώρα κάθε δραχμή κάνει για δύο! Το ένα μισό δικό σας να πληρώσετε τις κάρτες σας, το άλλο του κράτους να πλερώνω τα δάνεια. Και όλα μια χαρά.
-Αφεντικό είσαι ιδιοφυία!
Το κόλπο αυτό φάνηκε να δουλεύει και επαναλήφθηκε αλλά όπως και να χει μετά από τέτοιες περιπέτειες τα πράγματα είναι δύσκολα. Άλλη ιδέα ήταν να δώσουν τον Αβέρωφ για κοινωνικές εκδηλώσεις και κρουαζιέρες, αλλά υπήρχε πιθανότητα να τον χρειαστούν πάλι σύντομα οπότε δεν προχώρησε. Και όσο στην Ελλαδίτσα πάλευαν να τα φέρουν βόλτα, στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού συνέβαιναν πράγματα και θάματα..
Ήταν τα χρόνια βλέπετε που έγινε μόδα το Χρηματιστήριο. Το Χρηματιστήριο που λέτε είναι ένα... πως να το πω τώρα, διαβάζουν και μικρά παιδιά.. Ας τα πάρουμε λοιπόν από την αρχή να δούμε τι είναι αυτό το μαγικό πράγμα, είπαμε, να μαθαίνουν οι καινούριοι, γιατί οι παλιοί δεν είμαι σίγουρος ότι θέλουν να θυμούνται...
Το λοιπόν, ας υποθέσουμε ότι έχετε μια εταιρεία.. μάλλον και αυτό είναι λίγο απίθανο και δυσνόητο οπότε ας πάμε ακόμα πιο απλά. Ας υποθέσουμε λοιπόν ότι μένετε σε ένα χωριό πάνω σε μιά πλαγιά με αμέτρητα σκαλιά, και έχετε και ένα γάιδαρο. Το επιχειρηματικό σας δαιμόνιο σας προέτρεψε να εκμεταλλευτείτε το γάιδαρο κουβαλώντας αγαθά για τους συγχωριανούς σας έναντι αμοιβής. Οι δουλειές πάνε καλά και σύντομα αποφασίζετε να επεκτείνετε την επιχείρηση αγοράζοντας έναν ακόμα γάιδαρο. Ο γαίδαρος όμως είναι ακριβούτσικος και σας λείπουν κάμποσα για την αγορά του.. συνεπώς πάτε στη τράπεζα:
-Καλημέρα σας, ένα δάνειο θα ήθελα..
-Ήρθατε στο κατάλληλο μέρος! Για ποιό λόγο το θέλετε;
-Να, σκέφτηκα να αγοράσω ένα γάιδαρο..
-Και πολύ καλά κάνατε! Τώρα έχουμε το νέο γαϊδουροδάνειο με προνομιακό επιτόκιο 12% και αποπληρωμή σε 60 δόσεις με αυτόματη δυνατότητα σύναψης και μουλαροδανείου...
Κάπου εκεί καταλάβατε ότι στο τέλος θα πρέπει να πληρώσετε 3 γαϊδάρους για να πάρετε έναν, οπότε μπήκατε σε βαθύ προβληματισμό.. Ο φίλος σας όμως ο Τάκης προσφέρθηκε να βοηθήσει:
-Ρε σύ, να,τσοντάρω εγώ για το ζωντανό και εσύ θα μου δίνεις μερίδιο από τα κέρδη!
-Σώπα ρε, ψήνεσαι;
-Ναι αμέ, βλέπω μεγάλα περιθώρια κέρδους. Μόνο δώσε μου γραφή, ότι έχω δικαίωμα στο γάιδαρο.
-Σαφώς, θα σου δώσω εγώ ένα χαρτί και θα το πούμε μετοχή.
Και έτσι μπαίνει στη δουλειά και ο 2ος γάιδαρος και χέζεστε στο χρήμα, με το συμπάθειο. Παράλληλα και ο Τάκης κερδίζει αρκετά με τη μετοχή του, οπότε ζήλεψε ο Τάσος και του λέει:
-Ρε σύ, θέλω και εγώ μια τέτοια!
-Φίλε μου δε προβλέπεται αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου στο άμεσο μέλλον..
-Μου δίνεις τη δικιά σου;;;
-Χμμ.. πόσα δίνεις;
Με αυτό το τρόπο λοιπόν κέρδισε ο Τάκης παίρνοντας περισσότερα λεφτά πίσω από αυτά που σας έδωσε και εσείς ανακαλύπτετε πως μπορείτε να αγοράσετε και άλλους γαϊδάρους δίνοντας μετοχές που έχουν μεγαλύτερη αξία όσο αλλάζουν χέρια. Μέχρι δηλαδή να βρεθεί ένας τύπος με μια τροχαλία που θα κάνει τη δουλεία των γαϊδάρων με τα μισά λεφτά... και εσείς να μείνετε με 20 άχρηστους γαϊδάρους, τα προϊόντα των εσώτερών τους και 200 θυμωμένους άφραγκους συγχωριανούς με δικαιώματα πάνω τους..
Μπορείτε να φανταστείτε επομένως τι γινόταν για μια δεκαετία ευφορίας στο Αμέρικα μετά τη νίκη στο μουντιάλ. Όσοι είχαν λεφτά πήγαν και πήραν μετοχές, όσοι δεν είχαν, δανείστηκαν και πήγαν και πήραν μετοχές, όλοι είχαν μετοχές και κέρδιζαν αγοράζοντας, πουλώντας, ανταλλάσοντας, μέχρι και στο φανάρι αν σου πλέναν το παρμπρίζ έδινες 1-2 μετοχές του ανθρώπου για το κόπο του. Και όλοι ήταν ευχαριστημένοι που βρέθηκε επιτέλους κάτι να γεννάει λεφτά, ή τουλάχιστο, να υποστηρίζει ότι γεννάει λεφτά.
Σε εκείνη τη μαγική χώρα εκείνες τις χρυσές εποχές έφτασε μια ωραία μέρα του Οκτωβρίου του 1929 ο φίλος μας ο Γιωρίκας, που πλέον δεν ήταν μπόμπιρας και είχε μεγαλώσει, είχε γίνει μαντράχαλος και χλιδάνεργος και πήρε τη μεγάλη απόφαση να πάρει το πλοίο και να πάει να γίνει πλούσιος. Ότι είχε πιάσει στεριά, τον πλησιάζει ένας τύπος στην αποβάθρα με μεγάλα γυαλιά και καπέλο:
-Welcome, my friend, θες να γίνεις πλούσιος;;
-Φυσικά, γι αυτό είμαι εδώ άλλωστε!
-Περίφημα, my friend, έχεις dollars;
-Ε τα ψιλά για τα έξοδά μου.. μη φανταστείς..
-Well, δώστα μου εσύ και πάρε εδώ δυο μετοχές Monkey & Ape Co. Ltd.
-Τι είναι τούτα ρε μάστορα;
-Μετοχές σούπερ, my friend, τσάμπα τις παίρνεις και σε 6 μήνες θα σαι ζάπλουτος.
-Σοβαρά;
-Oh yes, τρομερή εταιρεία οι Monkey & Ape, φιλαράκια μου, θα με θυμηθείς!
-Για να το λές εσύ..
Και έμεινε ο Γιωρίκας άφραγκος στην αποβάθρα με τις μετοχές του και περίμενε να γίνει ζάπλουτος. Μετά από καμιά ώρα όμως αναμονής σα να άρχισε να πεινάει και του χανε σπάσει τη μύτη κάτι hot dogs εκεί δίπλα οπότε μια και δυό πάει:
-Πόσο το χεις μάστορα;
-2 dollars my friend!
-Να σου πω, θες να σου δώσω μια μετοχή να γίνεις ζάπλουτος;
-No, just 2 dollars.
-Και που να τα βρω; Μήπως θες να μου τα δίνεις με πίστωση και να στα δώσω εγώ με τόκο όταν γίνω ζάπλουτος;
-Are you crazy?
Απελπισία τον έπιασε.. πήγε από δώ, πήγε από κει, κανένας δε του δινε βερεσέ και κανείς δεν ήθελε τη μετοχή του... Οπότε αποφάσισε να πάει να βρει τους Monkey Ltd να πάρει πίσω τα λεφτά τουλάχιστο.. Για κακή του τύχη όμως ούτε την εταιρεία μπόρεσε να βρεί, ούτε κατάφερε να πληρωθεί. Γυρνώντας πίσω διακύρρητε τοις πάσοι ότι οι μετοχές δε πληρώνουν με αποτέλεσμα να προκληθεί σύγχυση και αρκετοί άρχισαν να ψάχνουν να πουλήσουν τις μετοχές τους.. Η σύγχυση έγινε πανικός και ο πανικός έγινε κάτι που το ονόμασαν Κραχ.
Θα μου πείτε και τι σημασία έχει τι συνέβη στο Αμέρικα; Φυσικά και έχει, γιατί σηματοδοτήθηκαν ένα κάρο συνταρακτικές εξελίξεις. Πρώτα-πρώτα, μετά από το αμερικάνικο χρηματιστήριο, κατέρρευσαν όλα τα υπόλοιπα επειδή ζήλεψαν. Όσοι χρηματιστές και επενδυτές δεν αυτοκτόνησαν, κατέληξαν να πλένουν τζάμια στα φανάρια. Κανείς δε θυμάται πόσες ακριβώς επιχειρήσεις βαρέσαν φαλιμέντο εκείνα τα χρόνια, αλλά ο αριθμός των ανέργων εκτοξεύθηκε, κάνοντας την αναζήτηση εργασίας εξίσου εύκολη με σήμερα. Η κατάσταση στα περισσότερα κράτη ήταν ανεξέλεγκτη, πληθωρισμός, ύφεση, πλημμύρες και γενικά επιδείνωση των καιρικών φαινομένων. Μόνο στη Γερμανία του ‘30 ήθελες ένα καρότσι χρήματα για να αγοράσεις ένα καρβέλι ψωμί, και αυτό αν προλάβαινες να το πάρεις πρωί-πρωί πριν ακριβύνει. Βγήκε και ένας τύπος, Αδόλφο τον λέγανε, και τους έλεγε «Εγώ θα σας οδηγήσω, θα πάρω τη ΠΑΕ και θα πάμε και στο διάστημα», ώσπου στο τέλος τον πιστέψανε και τον βγάλανε κυβέρνηση, αλλά η χάρη του δε θα μας απασχολήσει προς το παρόν..
Στην Ελλάδα πλέον τα πράγματα δε πήγαιναν καθόλου καλά για τον Βενιζέλο®. Βλέπετε όταν σα χώρα είσαι μικρός μπατίρης και όχι μεγάλος σα το Αμέρικα, έχεις μόνο το καρπούζι, το μαχαίρι το χουν οι άλλοι και λόγω κρίσης σου κάνουν τη ζωή (δηλαδή το δανεισμό) δύσκολη... Και από εκεί ανοίγει το κουτί της πανδώρας:
-Αφεντικό, το έλλειμμα!
-Τα spread!
-Το νόμισμα! (ξεχάσατε τη δραχμή κύριοι; Το παλιό καλό σκαρί που κλυδωνίζεται μα δε βυθίζεται;)
-Οι τράπεζες! (λείπει ο Μάρτης από τη Σαρακοστή;)
-Το χρηματιστήριο! (ναι, είχαμε και από αυτό αλλά το έκλεισαν και ησύχασαν)
-Η ανεργία!
-Το ένα!
-Το άλλο!
-Σκασμός όλοι σας, θα πάρουμε ένα δάνειο και όλα θα φτιάξουν!
Η έτσι πίστευε τουλάχιστο και γι αυτό αποφάσισε να μην υποτιμήσει τη δραχμή του ώστε να υπάρχει η υποψία ότι δε χρεωκοπήσαμε και είμαστε ακόμα ζωντανοί στη σκηνή σα ροκ συγκρότημα. Βέβαια κανείς δε του έδωσε σημασία γιατί εδώ ολόκληρη Γερμανία είχε φτάσει σε στάση πληρωμών και είχαν άλλες σκοτούρες. Επιπλέον, σταμάτησαν να εισάγουν και τα καταπληκτικά ελληνικά γεωργικά προϊόντα και ήρθε το γλυκό και έδεσε. Στο τέλος δε κατάφερε να δανειστεί γιατί ουδείς θέλησε να μας δώσει συνάλλαγμα για να έχουμε δυνατή δραχμή, δεν υπήρχε και η ζώνη του ευρώ, ούτε καν οι τιράντες του, οπότε φαλήραμε για άλλη μια φορά και ενημερώσαμε με μήνυμα σε πολλαπλούς αποδέκτες ότι «Εφτάσαμεν στη στάση πληρωμών, παρακαλούνται οι επιβάτες να αποβιβαστούν..».
Κάπου εκεί μας αφήνει και ο Βενιζέλος® να συνεχίσουμε μόνοι μας το ρου της ιστορίας, «Άι σιχτίρ, βαρέθηκα..», και είχε και δίκιο γιατί κάθε τρεις και λίγο ορμάγαν να τον φάνε. Οπότε παραιτήθηκε και πήγε στην ευχή του Θεού. Χάριν ενδόξων κατορθωμάτων του ανθρώπου αυτού, αποφασίσαμε να μη του πολυθυμίζουμε ότι ήταν ο μίστερ «Δυστυχώς επτωχεύσαμεν» ο 2ος, και τον βάλαμε σε κάθε δεύτερο στενό, τρίτη λεωφόρο, τέταρτη πλατεία, σε μια πλωτή ντουλάπα, σε ένα διεθνές αερολιμένα και στις χρυσές σελίδες της ιστορίας. Και καλά κάναμε!
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου